Vorige week werd ik door een journalist van NRC gevraagd wat ik van het nieuwe advies van de Gezondheidsraad vond. Een logische vraag aan iemand die dagelijks mensen begeleidt die worstelen met alcohol. Volgens de Gezondheidsraad vergroot iedere slok het risico op gezondheidsproblemen. De boodschap was helder: drink het liefst helemaal geen alcohol.

Tijdens het gesprek merkte ik dat mijn antwoord helemaal niet over alcohol ging. Het ging over verantwoordelijkheid.

Want zodra het onderwerp alcohol ter sprake komt, lijken we steeds weer in dezelfde discussie terecht te komen. De één vindt dat de overheid harder moet ingrijpen, de ander roept dat iedereen vooral zelf moet kunnen bepalen wat hij doet. Voor je het weet staan we weer lijnrecht tegenover elkaar. De één wil meer regels, de ander juist meer vrijheid. Maar volgens mij stellen we dan de verkeerde vraag. De vraag is niet of alcohol slecht voor je is. Dat weten we inmiddels allemaal wel. De veel interessantere vraag is:

Wat denk je eigenlijk dat alcohol voor je doet?
Want hier begint het onderzoek. Wanneer iemand bij mij een traject start, benoem ik hem of haar daarom direct tot hoofd van de onderzoeksafdeling. En ik ben slechts de assistent. Of zoals ik altijd zeg: jij loopt de trap op en ik ben nu even je leuning. Onder mijn arm draag ik een metaforische gereedschapskist, gevuld met inzichten, oefeningen en ervaringen waarmee jij jouw eigen onderzoek minutieus kunt uitvoeren.

Zo ontdekt iemand – stap voor stap – wat uiteindelijk voor hem of haar klopt. Ik geloof namelijk niet dat blijvende verandering ontstaat doordat iemand je vertelt wat je moet doen. Blijvende verandering ontstaat alleen wanneer je zélf ontdekt en ervaart waarom je doet wat je doet.

Daarom vertel ik mensen zelden dat alcohol ongezond is. Dat weten ze meestal zelf al voordat ze mijn praktijk binnenlopen. Veel interessanter vind ik de vraag: waar verlangen ze werkelijk naar?

De belangrijkste vraag over alcohol — Deze illustratie maaktE EEN cliËnt ooit voor me, waarin ze haar traject samenvatte.

Voluit leven
Als alcohol iets lijkt te vervullen, dan is het vaak een verlangen naar rust, verbinding, ontspanning of even geen gedoe in je hoofd. Een tijdlang leek alcohol dat verlangen te stillen. Maar vervulde het dat verlangen ook echt?

Is het dan niet interessanter om te onderzoeken hoe je dat op een andere, duurzamere manier kunt vinden? Dát is voor mij verantwoordelijkheid nemen. En niet vanuit schuld of schaamte, maar vanuit nieuwsgierigheid en de bereidheid om vanuit een ander perspectief te kijken.

Daarom gaat mijn werk uiteindelijk maar voor een klein deel over stoppen met drinken. Het gaat veel meer over voluit leven en opnieuw leren voelen. Jarenlang probeerde ik zelf gevoelens zo snel mogelijk weg te redeneren en vooral te verdoven. Alles was beter dan er gewoon even mee te zijn. Totdat ik ontdekte dat gevoelens helemaal niet het probleem waren.

Het Engelse woord emotion vind ik daarom zo mooi. Het voelt bijna alsof het verwijst naar energy in motion. Gevoelens willen niet worden verdoofd of weggedrukt; ze willen bewegen en worden gevoeld. Psycholoog Joan Rosenberg vertelt in een TED-talk dat de lichamelijke golf van een emotie vaak verrassend kort duurt, mits we deze niet blijven voeden met nieuwe gedachten. Het is namelijk niet zozeer de emotie die ons gevangenhoudt, maar het verhaal dat we onszelf er steeds opnieuw over vertellen.

Poor me, pour me a drink!
Gisteren kreeg ik daar opnieuw een prachtig voorbeeld van. Een cliënt die inmiddels al langere tijd volledig vrij is van alcohol, stuurde me een bericht. Zijn relatie was onverwacht beëindigd. Hij schreef dat hij kapotging van verdriet. Ik kon me volledig in hem verplaatsen, want weet zelf maar al te goed hoe hartverscheurend liefdesverdriet kan zijn. Vroeger zou deze gebeurtenis waarschijnlijk hebben geleid tot poor me, pour me a drink! Nu schreef hij iets heel anders. Hij deelde hoe intens verdrietig hij zich voelde, maar dat hij er niet over peinsde om te gaan drinken. Niet omdat het niet mocht. Niet omdat iemand het hem verbood. Maar omdat hij inmiddels uit eigen ervaring wist dat alcohol zijn verdriet niet zou verzachten. Integendeel. Dus wilde hij wel even contact.

Dat is voor mij de essentie van verantwoordelijkheid nemen. Niet onmiddellijk verdoven wat pijn doet of jezelf groothouden. Maar bereid zijn om te voelen wat gevoeld wil worden. In het vertrouwen dat ook deze golf weer voorbijgaat.

Reageren of bewust antwoorden
Het Engelse woord responsibility dekt voor mij de lading nog beter. Having the ability to respond: het vermogen om bewust te kunnen antwoorden op alles wat zich in het leven aandient, in plaats van er automatisch op te reageren. Soms betekent dat niets meer dan met een gebroken hart op de bank zitten, een pot thee zetten, een vriend(in) bellen en ontdekken dat verdriet niet dodelijk is. Dat het je niet kapotmaakt, maar juist menselijk.

Dat is voor mij de grootste vrijheid die er bestaat. Dat je weet dat je geen alcohol meer nodig hebt om volledig jezelf te kunnen zijn. Niet omdat het niet mag, maar omdat het niet meer hoeft.

Voel jij dat je eigenlijk te veel drinkt? Zou je er graag anders mee om willen gaan en vind je het lastig om erover te praten? Wil je leren hoe je de teugels in eigen hand kunt nemen, zodat jíj weer de baas wordt, en niet je gewoonte. Ik kan je daarbij helpen.

Benieuwd? Lees dan verder...