Victor Löw

Victor Löw bekend van onder andere de films Lek en Karakter en van talloze andere toneelproducties, is nu bezig met de opnamen van Floris, die volgend jaar in première gaat. In deze film speelt hij de vader van zijn vroegere held. “De tijd heeft mij ingehaald,” zegt hij.

Waar geloof je in?
In ‘individu-zijn’, niet te verwarren met individualistisch zijn. Ik bedoel daarmee het volledig autonoom denken en voelen. Dat is geen makkelijke opgave. Het betekent dat je werkelijk los komt van alles wat je is aangeleerd zodat je emotioneel onafhankelijk wordt en je dus niet meer laat leiden door de goedkeuring van je ouders, leraren of bazen. Het betekent ook dat je niet meer gevoelig bent voor modetrends of andere algemeen heersende opvattingen. Complete emotionele onafhankelijkheid. Dat is volgens mij de opdracht.  

Hoe ben je tot dit inzicht gekomen?
Mijn broer en ik zaten op een protestantse school en mijn vader Bob werkte als regisseur bij de NCRV, waardoor we vaak met religie werden geconfronteerd. Tot m’n zestiende heb ik echt geloofd in het hele plaatje, maar aan de andere kant zette ik ook veel vraagtekens bij het hoe en het waarom van het leven. De jaren daarna geloofde ik helemaal niets meer, behalve als ik even in paniek was. Dan wilde ik nog wel eens hypocriet de handjes vouwen. Tijdens mijn toneelopleiding waren we veel bezig met de oorsprong van het theater en analyseerden we stukken van Vondel die zich ook van allerlei religieuze thema’s bediende. Omdat ik er toen anders naar keek, besefte ik me dat we op een andere manier om moeten gaan met die grote verhalen. Dat we ze niet ‘zomaar’ moeten geloven, maar dat we ze zouden moeten begrijpen vanuit hun diepere betekenis. Ze zijn weliswaar door de geschiedenis aan ons overgeleverd, maar geïnterpreteerd en gekleurd door de verbeelding van de duizenden schrijvers. Het gaat om ons eeuwenoude verlangen om volledig te zijn. Dat waar we eigenlijk naar op zoek zijn. Neem nou het verhaal van Noach. Dat is een mooie metafoor die aangeeft dat een overstroming een einde van een tijd aangeeft, die ook weer een nieuwe inluidt. Met nieuw leven en nieuwe gedachtes. Zoals waar we nu in zitten.

Ik geloof in individu zijn

Heb je nog iets met religie?
Ik heb niets meer met het beeld van de-man-met-de-baard die er vanuit het rijk der hemelen op toeziet of wij ons wel aan de tien geboden houden. Ik sta volkomen achter het afbreken van dit instituut om bij het individu-zijn uit te komen. Volgens mij is echter het kind met het badwater weggegooid. Wij draaiden laatst in een prachtige kerk in IJsselstein. Deze kerk was van een schoonheid waar iedereen stil van werd. Het bleek dat ze deze kerk in 1970 hadden weten te behoeden voor afbraak. Dat men de kerken ook wil afbreken vind ik echt onbegrijpelijk. Een kerk is één van de symbolen van de tocht die de menselijke psyche moet afleggen. Ze zijn volgens mij bedoeld om in een spirituele sfeer te komen. Om in contact te komen met je eigen geestelijkheid in plaats van met een verzonnen figuur. Religie is in mijn ogen heel concreet. Zo zie ik het theater ook: de wetten van het leven beoefenen binnen een spelvorm - eigenlijk een rite – om jezelf te toetsen.

Heb je de staat van ‘individu-zijn’ inmiddels bereikt?
Ik denk niet dat ik daar al ben, dus daar kan ik niet op antwoorden. Maar ik geloof dat je het met heel je wezen feilloos aanvoelt, wanneer je zover bent. Dan ben je ineens je eigen held. De held van jouw eigen verhaal. Alle figuren waar je tot dan toe afhankelijk van was, zie je dan als mensen die je ontmoet (hebt) om je verder te brengen. Om in filmtermen te spreken: dan ben jij de protagonist van je eigen verhaal en alle anderen zijn de antagonisten. Als je deze opdracht overslaat, zal je jezelf altijd zien als een onderdeel van iets of iemand anders en heb je nooit het gevoel dat jij jouw eigen leven leidt.

Wat is je geloof voor de toekomst?
Niemand weet meer waarvoor hij staat. Het wegkwijnende omroepbestel is daar een voorbeeld van. Alleen de commerciële omroepen redden het want hun doel is helder. Als de mode je niet meer helpt, dan moet je terug naar het klassieke; de basis van ons denken. Maar dat mag nooit dogmatisch zijn.Ik geloof daarom dat er steeds meer uit mensen zelf zal moeten komen. Dat lijkt op het eerste gezicht misschien een ramp, maar het zou ook kunnen betekenen dat we een stap verder zijn gekomen; dat we zingeving niet meer buiten onszelf zoeken, maar in onszelf. We moeten open blijven staan voor wat er op ons pad komt. In de bijbel staat: “in het zweet des aanschijns zult gij uw brood verdienen”. Dat klinkt toch ontzettend dogmatisch. Het ontneemt mij iedere zin om nog iets te ondernemen. Maar toen ik er over nadacht realiseerde ik me dat - ongeacht of je nu rijk bent of niet - je altijd zal moeten werken....Namelijk aan jezelf! Het leven wil dat we iets doen waardoor we onszelf overwinnen en daardoor groeien. ‘Life rewards action’, hoorde ik die ‘Dr. Phil’ laatst op TV zeggen. ‘Dit is precies wat ik bedoel.'