Abeltje Hoogenkamp

Abeltje Hoogenkamp (40)  is dominee en predikant binnen de Protestantse Kerk in Nederland en werkt als geestelijk verzorger in het Lucas Andreas Ziekenhuis in Amsterdam. Ze won de publieksprijs voor ‘De Preek van het Jaar’ en is initiatiefnemer en organisator van het project ‘De Preek van de Leek’. “Accepteer dat je mens bent en heb het lef om je mensheid goed vorm te geven.”

Waar geloof je in?
“Geloof is in de bijbel een ander woord voor vertrouwen. Wát en wíe is nu werkelijk betrouwbaar? Zo betrouwbaar dat we erop kunnen bouwen? De historie vertelt ons dat er heel veel goden, machten en meesters zijn die allemaal willen dat je hen aanbidt en  het verhaal van de Bijbel  leert ons te vertrouwen op die éne, betrouwbare God. Of dit ook een volledig geloofwaardig verhaal is? Nee,  ik denk dat je de bijbel geen recht doet als je deze letterlijk leest. Het zijn teksten die ontstaan zijn in de loop van duizenden jaren. Sommigen spreken elkaar zelfs tegen. En toch, wanneer ik de bijbel lees ervaar ik duidelijk dat het een verhaal over  waarheid is, dat de betekenissen van de verhalen kloppen. Zoals wanneer God aan het begin van de tien geboden zegt: ‘Ik ben de God die jou uit Egypte geleid. Ik ben je bevrijder. Blijf altijd bij mij want van mij kan je op aan.’ Ik vind dat nog steeds een betrouwbaar verhaal en geloof dat het de moeite waard is om het met deze God te wagen.”

Hoe ziet God er volgens jou uit?
“Ik heb niet echt een duidelijk omlijnd beeld van Hem, maar ik heb wel een persoonlijke God voor ogen. Bij een persoon kan ik me nu eenmaal het meest voorstellen. Want met benamingen als ‘oerkracht’ of ‘energie’ doe ik God mijns inziens te kort, juist omdat ik daar niets mee kan. In de bijbel wordt heel menselijk over God gesproken. Dat hij handen heeft, een rug en een gezicht. Allemaal beelden om aan te geven dat het ‘iemand’ is waarmee je een relatie kan aangaan. Maar toch zijn er mensen die denken dat ze God zijn. Of – zoals vooral in ons land – hélemaal niet in God geloven. Natuurlijk begrijp ik mensen die zoveel leed doormaken dat ze aan Zijn bestaan gaan twijfelen. Ik kan alleen maar zeggen dat ik in een God geloof die in óns gelooft. En dat wij er hier met z’n allen vaak een potje van maken heeft te maken met het feit dat we mensen zijn die niet perfect zijn. Geen God. Als we ons daar nou eens bij konden neerleggen.”

'Niet-geloven' lijkt hier gewoon, maar wereldwijd gezien is het een buitengewoon merkwaardige hobby

Waarom ben jij dominee geworden?
“Zeker in ons land wordt een dominee vaak geassocieerd met uiterst vroom en saai. De klassieke kerk holt ook hard achteruit, terwijl de migrantenkerken heel booming zijn. ‘Niet-geloven’ lijkt hier gewoon, maar wereldwijd gezien is het een buitengewoon merkwaardige hobby. In Amerika en alle landen onder de evenaar ben je volkomen mesjogge wanneer je beweert dat God niet bestaat.
Zowel mijn grootvader als vader waren predikant. Waar het hun om ging was dát  wat er in iemands leven écht toe doet, ter sprake te brengen. Zij hebben mij zeker geïnspireerd. Ik vind het een voorrecht om met mensen in gesprek te gaan over hun thema’s en de zin van het leven. Dat is wat mij interesseert. Ik doe dit nu op mijn eigen en eigentijdse wijze. In het ziekenhuis waar ik als geestelijk verzorger werk, stel ik me open voor een ieder die iets wil bespreken. Hij of zij  bepaalt de agenda en kan volledig op mijn discretie vertrouwen. Ik ben er niet op uit om een ander te bekeren of te overtuigen. Ik luister en tracht - waar mogelijk - verzachting, begrip en troost te bieden. Dat is mijn werk en wat ik graag doe. Niet alleen in het ziekenhuis.”

Je geeft veel liefde. Waar vind jij liefde?
 “Bij God, mijn gezin en de mensen om mij heen. Door liefde te geven komt het altijd bij je terug. De bijbel is een soort liefdesbrief van God, waarin hij alle loze beloftes van onze samenleving ontmaskert. Hij wil ons duidelijk maken dat we  goed zijn zoals we zijn: mensen met onze beperkingen en emoties. Als mensen zijn we verbonden met elkaar en onze belangrijkste opdracht is om oog te hebben voor de ander en elkaar te steunen daar waar nodig. Dat maakt gelukkig. Maar we willen het liefst perfect zijn en laten ons leiden door illusies. ‘Als we toch maar wat slanker, jonger en/of rijker zouden zijn! Dan zou het vast allemaal goed komen met ons leven!’ is onze overtuiging. Ik ben daar ook gevoelig voor en de bijbel helpt me om het inzicht te verkrijgen dat het daar dus niet om gaat.  Uiteindelijk zijn we allemaal op zoek naar liefde. Liefde kent vele vormen. Het is niet af te dwingen, noch te benoemen. Maar wat is wáre liefde?  Het blijft iets ongrijpbaars en we zullen er nooit een sluitend verhaal van kunnen maken. Ook ik niet. Soms gaat het ook niet zoals je had verwacht of gehoopt. De liefde tussen twee mensen is verrijkend en bevrijdend  en ja, we willen ons verbinden. Maar dan, als het  zover is, zijn we ineens gebonden en zijn we dan nog vrij? Verbinden is een natuurlijk verlangen en tegelijk een uitdaging, want je werkelijk verbinden vraagt ook iets terug. Vrijen komt van het woord bevrijding. Daarom: blijf bij je vrijer – je bevrijder -  zou ik willen zeggen.”

Waar hoop je op?
“Hoop is een belangrijk thema in de bijbel. In moeilijke tijden biedt het zicht op wat beters. Er staat nog iets uit, hoe slecht het ook lijkt. Hoop is niet alleen een gevoel, maar een oprechte keuze. Het is een daad. Je hebt er lef voor nodig. De hoop wordt door ons ook gevierd waar wordt gezegd: ‘Als wij eten van dit brood en drinken uit deze beker, doen we dat in de verwachting dat er een wereld zal komen waar brood is en recht en liefde, genoeg voor allen.’ Daar hoop ik op . Voor minder doe ik het niet.”

Symbolen worden tot cimbalen, De honderd mooiste Nederlandse gedichten over geloof en inspiratie. Samengesteld, ingeleid en toegelicht door Abeltje Hoogenkamp, uitgeverij Prometheus.