Rauwe rage

Het klinkt gezond, alleen rauw voedsel eten. Maar hoe kom je de winter door zonder hete soep, brood of macaronischotel? Mensen die leven op raw food - geen voedsel eten dat is verhit boven de 40°C - claimen zich fitter dan ooit te voelen. Tegenstanders zeggen dat het helemaal niet goed is voor het lichaam, esta ging op onderzoek uit.

'Ik vind het hoogst onverantwoordelijk wat u met uw kind doet. Ik zag u binnenkomen en ik wil u niet beledigen, maar als ze hadden gezegd dat u kind een ernstige ziekte heeft, had ik dat op basis van uw gelaatskleur en hoe u eruitziet geloofd. U ziet er heel ongezond uit. U bent een extremist.'
De woorden van Hugo Borst logen er niet om. Enkele maanden geleden was Francis Kenter in het televisieprogramma De wereld draait door te gast samen met haar zoontje Tom. Aanleiding was de documentaire Rauw die over de twee was gemaakt en waaruit bleek dat Tom en zijn moeder al vijf jaar lang niets anders eten dan rauw voedsel. Ze eten geen vlees, vis, kaas en andere melkproducten, verwarmen het voedsel niet en ook brood komt het huis niet in.

In de documentaire zien we Tom voortdurend knagen op appels, hij eet er wel tien per dag. Het is een iel jongetje, aan de kleine kant voor zijn leeftijd Terwijl tijdens het kerstdiner de rest van de familie smullen van lekker gebakken stukken vlees, doen Tom en zijn moeder het met een salade en een jonge kokosnoot. Torn heeft heus weleens een stukje kaas geproefd, maar zijn lichaam is daar zo niet aan gewend dat hij daarna weken ziek is.
Het klinkt inderdaad behoorlijk extreem en wie de uit zending met Borst en de documentaire zelf ziet, kan zich nauwelijks voorstellen dat er mensen die inderdaad werkelijk zo leven.
Toch zijn dat er best een hoop. Hoewel exacte cijfers niet bekend zijn, krijgt de raw lood-beweging steeds meer belangstelling. Wereldwijd zijn er inmiddels 71 raw food restaurants, waarvan twee in Nederland. Met name in Amsterdam is er een ware rauwe gemeenschap. Er worden speciale raw food-diners gegeven, er is een Rawfood Café en op de biologische Noordermarkt is er een stand waar versgeperst tarwegrassap te krijgen is en andere hapjes die volgens de raw food-methode zijn gemaakt.

Vieze foto's
Het is onzin te denken dat al die raw food-types grauw gekleurde extremisten zijn die op hun geitenwollen sok ken door de biologische winkel struinen. Zoals Helen Poolman bijvoorbeeld, een stralende vrouw van 51 die er minstens vijf jaar jonger uitziet. Ze ontvangt haar bezoek in een sfeervol ingericht huis vol kaarsen en kristallen. In haar keuken staat prominent een sapcen trifuge op het aanrecht. Even verderop in een kleine kamer snort de food dehydrater. 'Dit apparaat onttrekt vocht aan voedsel waardoor het lekker knapperig wordt zonder dat je het hoeft te verhitten', vertelt Poolman, terwijl ze er een net gemaakt sesamkoekje uit tovert, dat inderdaad bijzonder knapperig smaakt.
Begin jaren 90 had Poolman een bloeiende praktijk waar ze onder meer lichaamsgerichte psychotherapie gaf en mensen masseerde. Maar terwijl haar klanten onder haar handen opknapten, voelde zij zichzelf steeds slechter. 'Achteraf gezien leed ik aan ME, het vermoeidheidssyndroom, maar het heeft lang geduurd voor ik erachter kwam wat ik had. Terwijl ik me met de dag beroerder voelde, konden de artsen niets bij me vinden. Ik heb een bloedtest laten doen en daaruit bleek dat ik multiallergisch was. Ik kon niet tegen gluten en een heleboel andere voedingsmiddelen, maar ook niet tegen zeep bijvoorbeeld of sterke parfums. Ik zat gewoon heel slecht in mijn vel.'
Poolman kreeg van een behandelaar het advies bepaalde voedingssupplementen te slikken waar ze erg van opknapte. Toch was ze nog altijd niet beter. Ze ging naar een centrum voor darmspoelingen en kwam in contact met een vrouw die alleen maar rauw voedsel at. 'Eerst dacht ik: die is gek, maar ze gaf me een boek met uitleg over wat gekookte voeding met je doet. Hier kijk maar.' Poolman laat een boek met foto's zien van slijmerige zwarte uitwerpselen. 'Dit', doceert ze, 'is het slijm dat zich aan je darwand hecht. Als je voedsel te veel verwarmt,haal je er alle voedingsstoffen uit. Het kost je lichaam dan veel moeite om het te verteren. Daardoor maakt je lijf slijm aan dat zich vastzet in de darmen en dat is een voedingsbodem voor bacteriën.'
Volgens Poolman wordt die slijmlaag steeds dikker door het eten van gekookt voedsel, waardoor je steeds min der goede stoffen kunt opnemen uit je voeding. Wel blijven er allerlei afvalstoffen achter. 'Die komen in je bloedbaan terecht. Het lichaam verzuurt en die verzuring kan ziektes veroorzaken als ME, MS en kanker. De basis voor een goede gezondheid zijn gezonde darmen.'

Schuldgevoel na de chips
Zeven jaar geleden besloot Poolman een reinigingskuur te doen en vijf weken lang volledig rauw te eten. Het ging haar makkelijk af. 'Vanwege mijn allergieën ik al geen koffie, at geen melkproducten en brood en ga zo maar door. Ik hoefde dus niet vreselijk af te kicken.' Poolman ging zich meteen beter voelen. 'Toen die vijf weken voorbij waren dacht ik: waarom zou ik nog terug gaan naar gewoon voedsel?'
Sindsdien eet Poolman rauw. Haar maaltijden bestaar voornamelijk uit salades, fruit, noten en zaden. Wat ze eet wordt niet verwarmd, want zodra het voedsel heter is dan je eigen lichaamstemperatuur kun je het niet goed verteren, is haar overtuiging.
Dat moet in de zomer best te doen zijn, maar in de win ter hebben toch veel mensen behoefte aan iets warms Poolman knikt: 'Ja, dat had ik ook, maar daar heb ik handige trucjes voor. Ik doe soms kokendheet water in de blender samen met gemberwortel en ijskoude pos- telein uit de koeling. Als ik dat mix heb ik een lekker soepje dat door die koude groente niet te heet wordt Verder mis ik geen warm voedsel.'
Maar in het begin miste ze wel andere voedingsmiddelen. 'Ik had heel veel trek in chips, dus nam ik daar soms een handje van. Maar vervolgens voelde ik me ze schuldig. Ik stopte iets in mijn lichaam wat niet goed voor me was, dat wilde ik niet meer. Inmiddels merk dat ik het eigenlijk ook niet meer lekker vind.' Poolman heeft twee kinderen die in de tienerleeftijd waren toen ze met raw food begon. In eerste instantie waren ze niet negatief. 'Ze vonden het heel lekker wat ik ze voorschotelde. Maar op een gegeven moment het ik de fout gemaakt ze rauwe broccoli met noten te ge- ven en dat konden ze niet verteren, daar gingen ze van overgeven. Toen kwam dat rauwe voedsel er niet meer in bij ze.'
Inmiddels is de oudste toch wat meer bezig met gezond eten. 'Ze werd de laatste jaren steeds dikker en dus het ik tegen haar gezegd dat ze maar eens de melk en de gluten weg moest laten. Ze is inmiddels al vijf kilo kwijt; ze ziet gewoon dat het werkt.'
Poolman zelf voelt zich tegenwoordig heel gezond en lekker. Maar is het niet ook wat obsessief om zo me voedsel bezig te zijn? 'Zo ervaar ik het niet. Voor mij is dit mijn passie, mijn leven. Ik vind het enig om uit te vinden hoe mijn lichaam reageert op bepaalde voe- dingsstoffen.'
Wat scheelt is dat Poolman inmiddels niet meer hon- derd procent rauw eet. 'Ik merkte op een gegeven mo- ment een zekere rigiditeit bij mezelf, ik was zo gefocus Op rauw. Dat is niet handig, je kunt bijvoorbeeld vrijwel nooit uit eten in een restaurant. Daarom eet ik tegen woordig wel vis, ook omdat ik merk dat mijn lichaam daar heel goed op reageert.'
Dat geldt niet voor veel andere voedingsmiddelen. 'Als je lang rauw eet, wordt je lichaam intoleranter. Als ik nu een stuk taart neem, valt me dat zo zwaar. Doordat je zo schoon van binnen bent, word je veel gevoeliger. Maar juist daardoor voel je je ook veel lekkerder. Ik voel me dieet gevangen in dit dieet. Ik ben volkomen vrij in wat ik eet, maar ik weet hoe ik me na bepaalde voedings stoffen voel. Die wil ik dus niet meer.

Bij ons gold appelmoes al als groente.

Sektarisch wereldje
Je bewuster worden van wat voedsel met je doet, dat is wat eten volgens de raw food-principes met je doet, zo is ook de ervaring van Roxane Catz. Zij schreef in 2005 het boek Rox rauw! over haar rauwe ervaringen. in een Amsterdams lunchcafé vertelt ze: 'Ik ben thuis niet opgevoed met gezond eten. Bij ons gold appelmoes al als groente.'
In haar puberteit begon Catz met lijnen en in de loop van de jaren volgde de journaliste zo'n beetje alle diëten die er maar te bedenken zijn, maar nooit met blijvend resultaat. Voor een verhaal dat ze over voeding aan het schrijven was, kwam ze in contact met twee jongens die volledig rauw aten. Zij boden haar voor acht weken te coachen om ook 'rauw te worden'.
'De avond voor ik begon hebben ze een fantastische maaltijd met heerlijke rauwe gerechten voor me bereid. Eenmaal thuis heb ik meteen het laatste pak stroopwafels en de laatste homp kaas in de prullenbak gemieterd

Ik ben ik cold turkey helemaal voor rauw gegaan. In eerste instantie ging het het haar niet al te makkelijk af. 'Ik zorgde dat ik heel lekker te eten had, haalde min favoriete groten in huis, beriedde allerlei recepten zoals, spaghetti van courgette, Echt dat is net als pasta al dente, heerlijk.
De kilo's volgen eraf. 'Mijn lichaam veranderde meteen. Ik vond het bijna eng, zo veel viel ik af en zo goed kwam ik in mijn vel te zitten. Maar na enkele weken kreeg Catz het moeilijk. 'Ik droomde s nachts van overvliegende biefstukken. Volgens mijn coaches was dat een laatste stuiptrekking van mijn verslaafde lichaam, een lichaam dat gewend was geraakt aan vlees en gekookt eten. Zelf had ik het gevoel dat ik misschien gewoon vlees nodig had.
Catz leerde meer en meer mensen kunnen die rauw aten. 'Ik begon het een heel sektarisch wereldje ie vinden. Op bijeenkomsten werd meteen de vraag gesteld hoeveel procentje je was . Dat betekende dus hoeveel procentrauw je at. Was dat maar zeventig procent, dan was je toch een een slagje minder dan iemand die honderd procent rauw at.'
Maar honderd procent rauw is volgens Catz amper vol te houden. Zeker niet als je er een sociaal leven op nahoudt.
Ik was in war in die tijd, wist op een gegeven moment echt niet meer wat ik moest eten restaurant gaan was eigenlijk geen optie. Het is niet leuk om steeds alleen maar een groene salade te vragen. Ook bij vrienden thuis eten was lastig. Die wisten echt niet meer wat ze voor me moesten maken, Het werd al met al behoorlijk ingewikkeld. Ik wil zo niet leven. Na enkele maanden stopte Catz met rauw eten. Ze neemt een stevige hap van haar broodje tonijn. Ja, dit eet ik dus ook weer en vind het heerlijk. Maar ik moet bekennen dat ik mezelf inmiddels weer veel te zwaar vind. Die kilo's moeten er echt af. Ik ga dus binnenkort sporten en weer goed op mijn eten letten.
Maar weer helemaal rauw worden ziet Catz niet gebeuren. 'Dat vind ik te heftig, met name in sociaal opzicht. En natuurlijk schrik ik van zo'n documentaire als Rauw. Ik vind ook als lang niet alle raw foodists er even gezond uitzien. Volgens mij slaan sommige mensen door. Don't overdo it '. zou ik zeggen.'
Ze benadrukt; Maar ik ben absoluut niet anti raw food. Weet je wat het is? De wereld is één grote Garden of Eden, een enorm proeflokaal en we moeten leren zelf te kiezen en te nemen wat het beste voor ons is. Raw food heeft heeft me dat doen inzien. Bovendien is er een wereld voor me opengedaan voor wat betreft de creatieve manieren waarop je voedsel kunt bereiden. Ik weetnu hoe belangrijk het is gezond te eten. Je gaat je daar zo veel betervan voelen. We moeten ons lichaam voeden in plaats van vullen. Dat is een les die ik zeker meeneem.'

Diëtiste Anita Badart: 'Laat ik beginnen met het positieve en dat is de royale aandacht die binnen de raw food-beweging wordt besteed aan groenten en fruit. Daar kan menig mens een voorbeeld aan nemen, want er is gebleken dat de meeste mensen echt veel te weinig groenten en fruit eten. Ook goed is dat raw food je bewust maakt, je gaat nadenken over wat je eet. Het menselijk lichaam is niet gemaakt om vol te stoppen met pizza en taartjes en het is goed daar stil bij te staan. Toch ben ik geen voorstander van raw food. Mijn grootste bezwaar is dat door de meeste raw food-aanhangers vlees en vis volledig worden weggelaten.
Mensen, ook vegetariërs, onderschatten de gevolgen daarvan. De mens is gemaakt om vlees envis te eten, dat kun je ook zien aan de lengte van onze dunne en dikke darm en de kaakontwikkeling. Als je dat niet doet krijg je snel een tekort aan bijvoorbeeld vitamine B12. ijzer, zink en omega 3-vetzuren, Vegetariërs ondervangen dat nog enigszins met vleesvervangers. hoewel zelfs dal niet voldoende is, maar rawfoodists helemaal niet. Ik weet dat veel raw foodists zogenaamde superfoods gebruiken, poeders van algen en zeewier om eventuele tekorten aan te vullen, maar dat is in mijn ogen niet genoeg. Een ander punt is dat rauw eten enorm weinig energie levert. Je moet echt veel groenten en fruit eten wil je voldoende calorieën binnenkrijgen. Ik weet niet of jij weleens een stronk broccoli eet, maar na een aantal happen heb je het helemaal gehad. Vijf stronken wegwerken is geen doen. Daar komt bij dat bepaalde groenter rauw niet goed eetbaar zijn. Rauwe bonen zijn zelfs giftig, daar doe je je lichaam zeker geen plezier mee. Het ontgiftingsverhaal is in mijn ogen onzin. De darmen reinigen zichzelf door een gevarieerd dieet. Het klopt dat er een slijmlaag in zit, maar die is juist beschermend en goed. Daar zitten veel nuttige bacteriën in die je nodig hebt. Raw foodists gebruiken het argument dat de mens in de oertijd ook geen gekookt voedsel at. maar dat is flauwekul. Vuur maken konden ze vroeger ook, dat is gebleken uit meer dan genoeg opgravingen. Dat je door rauw eten dus net zo puur eet als onze voorouders is een fabeltje. Het belangrijkste voor een goede voeding is variatie. Niet alleen in de producten die je gebruikt, ook inde manier waarop je ze eet, dus zowel rauw als gekookt. Dat is echt het gezondst.'

Anita Badart staat niet alleen in haar mening Ook het Voedingscentrum heeft onlangs aangegeven een raw food-dieet af ie raden.